Met Koningsdag voor de deur maken veel Bosschenaren zich op voor de traditionele kleedjesmarkten, een borrel in de stad of de fietsversierwedstrijd voor de jeugd. Hoewel het een vaste prik op de kalender is, heeft onze nationale feestdag door de decennia heen een flinke transformatie doorgemaakt. Een terugblik op ruim 140 jaar koninklijke vieringen.
De oorsprong: Prinsessedag
De geschiedenis van de feestdag gaat terug naar 31 augustus 1885. Ter ere van de vijfde verjaardag van prinses Wilhelmina werd Prinsessedag in het leven geroepen om de nationale eenheid te benadrukken. Nadat Wilhelmina in 1890 op tienjarige leeftijd koningin werd onder regentschap van haar moeder Emma, veranderde de naam in 1891 naar Koninginnedag. Opvallend genoeg was de koninklijke familie destijds niet bij de festiviteiten aanwezig. Pas in 1902, nadat Wilhelmina herstelde van de ernstige ziekte tyfus, groeide de dag uit tot een groot volksfeest. Voor die tijd was het vooral een kinderfeest dat de feestelijke afsluiting van de schoolvakanties markeerde.
Op visite bij de koningin
Met het aantreden van koningin Juliana in 1948 verschoof de feestdag naar haar verjaardag op 30 april. Juliana introduceerde een nieuwe traditie: in plaats van het land in te trekken, ontving zij de bevolking op Paleis Soestdijk. Tienduizenden Nederlanders liepen in een kilometerslange rij langs het bordes om bloemen en geschenken te overhandigen. Dit beroemde bloemendefilé werd vanaf het midden van de jaren vijftig ook op televisie uitgezonden. Onder het bewind van Juliana werd Koninginnedag bovendien officieel een vrije dag.
Het koningshuis trekt het land in
Koningin Beatrix nam in 1980 het stokje over. Uit eerbetoon aan haar moeder behield zij 30 april als vaste datum, maar ze gaf een geheel eigen draai aan de dag. Ze besloot de bevolking niet langer naar het paleis te laten komen, maar ging zelf naar het volk toe. In 1981 bracht ze haar eerste Koninginnedagbezoeken aan Breda en Veere. Jarenlang bezocht ze op deze dag twee gemeenten. Een gitzwarte bladzijde in deze traditie was de aanslag in Apeldoorn in 2009, waarbij een auto de menigte inreed. In 2012 bracht Beatrix in Veenendaal en Rhenen haar laatste bezoeken als regerend vorstin.
De traditie onder koning Willem-Alexander
Sinds koning Willem-Alexander in 2013 de troon besteeg, wordt Koningsdag gevierd op zijn verjaardag: 27 april. De allereerste editie in 2014 viel op een zondag en werd daardoor eenmalig verschoven naar zaterdag 26 april. In tegenstelling tot zijn moeder bezoekt de huidige koning jaarlijks één gemeente met een belangrijke centrumfunctie in de regio. Na een uitgebreid programma wordt het koninklijk bezoek steevast afgesloten met een dankwoord van de burgemeester en de koning, gevolgd door het zingen van het Wilhelmus.
Dit jaar viert koning Willem-Alexander zijn verjaardag met zijn familie in Dokkum. Desondanks is er dichter bij huis meer dan genoeg te beleven; ook in Den Bosch staan er tal van activiteiten op de planning om de verjaardag van de vorst uitgebreid te vieren.
