De recente explosie bij een pand waar de gemeente Den Bosch asielzoekers wil opvangen, evenals diverse protesten in de rest van het land, leiden op sociale media steevast tot een bekende reactie: “Vang ze dan zelf op!” Maar hoe realistisch is die roep eigenlijk? Volgens stichting Takecarebnb is het in huis nemen van een statushouder geen beslissing die over één nacht ijs gaat en gaat er een zorgvuldig proces aan vooraf.
Samenwerking met het COA
Takecarebnb werkt nauw samen met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om statushouders tijdelijk te koppelen aan Nederlandse gastgezinnen. Dit biedt vluchtelingen met een verblijfsvergunning een veilige plek in afwachting van een eigen huurwoning. Vorig jaar, in 2025, koppelde de organisatie landelijk zo’n 500 statushouders aan een logeeradres. Sinds de oprichting in 2015 staat de teller op ruim 2800 succesvolle matches.
Het opvangen van een nieuwkomer is absoluut maatwerk, benadrukt de stichting. Veel statushouders kampen met nare herinneringen uit hun thuisland of vlucht, wat de vraag oproept of zij wel geschikt zijn voor een verblijf in een reguliere gezinssituatie. De stichting is daar helder in: “Een gastgezin is geen hulpverlener.”
Snellere integratie
Het hoofddoel van het logeeradres is een versnelde integratie in de Nederlandse samenleving. Door direct mee te draaien in een huishouden leren nieuwkomers de taal sneller, aarden ze beter in de gemeente en vinden ze makkelijker een baan. Een voorbeeld hiervan is de Turkse vluchteling Hufeyze, die zijn land moest ontvluchten na kritiek op de regering. Dankzij zijn verblijf bij een Nederlands gastgezin kon hij onderwijs volgen en zijn vaardigheden verbeteren, waardoor hij naar eigen zeggen nu helemaal klaar is voor zijn leven hier.
Zorgvuldige screening
Wie daadwerkelijk een statushouder wil opvangen, doorloopt eerst een uitgebreide procedure. Alle volwassenen in het potentiële gastgezin moeten een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) overleggen. Vervolgens gaat een gespecialiseerde matchmaker aan de slag. Tineke Willemsen, gepensioneerd sociaal psycholoog en actief als matchmaker voor de stichting, legt uit dat er na aanmelding altijd eerst een intensief intakegesprek volgt met de statushouder.
“Voor veel mensen die vanwege politieke redenen uit hun land zijn gevlucht, is het ingewikkeld om direct iemand te vertrouwen,” aldus Willemsen. Naast achtergrond komen ook hele praktische zaken aan bod, zoals religie en dieetwensen. “Als gasten bijvoorbeeld vegetarisch eten of streng religieus zijn, moet dat maar net passen bij het huishouden waar ze terechtkomen.”
Onuitgesproken huisregels
De matchmaker controleert bovendien persoonlijk het huis van het gastgezin. Daarbij wordt gelet op basale zaken zoals privacy, een eigen kamer en de toegankelijkheid van badkamer en keuken. Ook allergieën voor huisdieren en de gedeelde voertaal (vaak Nederlands of Engels) worden meegewogen. Daarnaast is er oog voor de ongeschreven regels in huis. “Mensen beweren vaak geen huisregels te hebben, maar die zijn er altijd. Denk aan schoenen uit in de gang of niet binnen roken. Ook vraag ik altijd of er gezamenlijk wordt gegeten,” vertelt Willemsen.
Wanneer alle lichten op groen staan en er na een matchgesprek een wederzijdse klik is, volgt er een proeflogeerweekend. Slaagt dit, dan trekt de statushouder voor minimaal drie maanden in. De matchmaker en een casemanager van het COA blijven in die periode nauw betrokken. Mochten de verwachtingen onverhoopt toch niet overeenkomen, dan kan de gast altijd terugkeren naar het COA. Meestal gaat het echter goed. Volgens Willemsen verloopt het traject vaak zo positief dat sommige mensen al aan hun zesde gast toe zijn.
